23 տարի շարունակ այս կինը ամեն տարի նույն տեղում էր դնում թխվածքաբլիթը, բայց այս անգամ․․․Առաջին անգամ, ափսեն դատա րկ էր, իսկ կողքին՝ մի գրություն կար․․․Էրժին ամեն տարի նույն օրը՝ փետրվարի կեսերին, վաղ առավոտյան, գնում էր գերեզմանատ ուն։ Ինչպես միշտ, վերարկուի գրպանում ուներ փոքրիկ գդալը։ Մետաղի մեղմ ձայնը և խնձորով ու դարչինով թխվածքի բույրը խառն վում էին բացակայության լռությանը։
Նրա որդին՝ Բենը, մահացել էր ավտովթարի հետևանքով՝ ընդամենը տասնյոթ տարեկանում։ Այդ օրվանից ի վեր Էրժին ամեն տարի պատրաստում էր նրա սիրած թխվածքը՝ «տատիկի խնձորի կարկանդակը», որը միասին էին թխում, երբ Բենը փոքր էր, և բերում էր գերեզմանատուն՝ նրա համար։
Նա երբեք ծաղիկ չէր բերում։ Մոմ էլ չէր վառում։ Պարզապես թխվածքը դնում էր շիրմաքարի վրա։Միշտ մեկ կտոր։ Միայն մեկը։ Միայն նրա համար։Այս տարի էլ նույնն արեց։ Թարմ, դեռ տաք թխվածք բերեց։ Դրեց գերեզմանի վրա՝ անձեռոցիկը խնամքով ուղղելով։
«Ահա քեզ, իմ Բենկուշկա։ Գիտեմ՝ մի քիչ հետո կուտես»։
Մի քանի րոպե էլ սպասեց, ուղղեց քարիկները, հետո վերադարձավ տուն։Բայց մի տարօրինակ զգացում ուներ։ Չէր կարողանում բաց ատրել։ Պարզապես… ամեն ինչ ուրիշ էր։Հաջորդ առավոտյան կրկին վերադարձավ։ Նա սիրում էր գերեզմանը կարգի բերել՝ տերևները մաքրելով, մոմը նորացնելով։
Երբ մոտեցավ հատվածին, տեսավ՝ ափսեն դատարկ է։Մինչև վերջին փշրանքը մաքրված էր։Իսկ վրան՝ փոքրիկ, ծալված թղթի կտոր։ Էրժին դողացող մատներով կռացավ։ Սիրտն այնպես էր բաբախում, որ լսում էր ականջներում։Բացեց գրությունը։
Եվ այն, ինչ կարդաց… այդ օրը նրան փոխեց ընդմիշտ։Գրված էր մանկական, մի քիչ անկանոն տառերով․
«Շնորհակալություն, որ ամեն տարի ինձ թխվածք ես բերում»։
«Ես էլ քեզ չեմ մոռացել»։
Էրժին մի քանի րոպե նայեց թղթին։ Ոտքերը թմրեցին, սիրտը խփում էր այնպես, կարծես ինչ-որ արգելված բան էր կարդացել։ Ձեռքը դողում էր։ Նայեց շուրջը։ Գերեզմանատունը դատարկ էր, միայն քամին էր շրշացնում չոր թփերը։
Ոչ մի հետք չկար, որ ինչ-որ մեկը այստեղ եղել էր։ Ափսեն մաքուր էր ու դրված նույն տեղում, որտեղ ինքն էր թողել։ Իսկ թուղթը… չէր կնճռոտվել, չէր թրջվել։ Ոչ թե պարզապես գցել էին այնտեղ․ ինչ-որ մեկը պահել էր այն։Սկզբում մտածեց, թե դա վատ կատակ է։ Բայց գրության անկեղծությունը… ինչ-որ անբացատրելի բան էր թաքցնում։ Հուշ, որը միայն իրենը չէր։
Հաջորդ օրը Էրժին գնաց մոտակա ավագ դպրոցը, որտեղ սովորել էր Բենը։ Հին դասարանային լուսանկարներ, գնահատականներ, օր ագրեր՝ հանեցին այն ամենը, ինչ ունեին։Ուսուցչուհին, որ դեռ հիշում էր Բենին, մեղմ ժպիտով ասաց․
— Բենը ընկեր ուներ… Մեթյու։ Շատ մտերիմ էին։ Բայց վթարից հետո նա անհետացավ։ Նույնիսկ թաղմանը չեկավ։ Կարծում եմ՝ պարզ ապես չէր կարողանում հաղթահարել դա։
Մեթյու։ Էրժին սկսեց փնտրել այդ անունը։ Հին տարեգրքում, երեխաների նկարների հետևում, գտան նաև մի բացիկ․
«Դու իմ լավագույն ընկերն էիր։ Ես քեզ կարոտում եմ»։
Ամիսներ շարունակ ոչինչ չգտավ։ Բայց աշնանը՝ հոկտեմբերի 1-ին, Բենզի ծննդյան օրը, գերեզմանի վրա կրկին խնձորի կարկանդակ հայտնվեց։ Եվ այս անգամ՝ երկու կտորով ափսե։Այս անգամ Էրժին տուն չվերադարձավ։ Նստեց նստարանին՝ մեջքով դեպի գերեզմա նը։ Սպասեց։
Մոտ մեկ ժամ անց մի երիտասարդ հայտնվեց։ Բարակ կազմվածքով էր, մի քիչ կռացած, ձեռքին՝ ծաղիկ։Մոտեցավ գերեզմանին։ Կանգ առավ։ Ոչինչ չասաց։ Պարզապես ծնկի իջավ։Էրժին դանդաղ կանգնեց ու մոտեցավ նրան։Երիտասարդը վախեցավ, երբ տեսավ նրան։
— Դուք նրա մայրն եք, չէ՞։
— Այո, — հանգիստ ասաց Էրժին։ — Դու Մեթյուն ես, չէ՞։
Երիտասարդը գլխով արեց։
— Տարիներ շարունակ չէի կարողանում գալ այստեղ։ Վախենում էի։ Ամաչում էի, որ նրա կողքին չեմ եղել։
— Բայց հիմա այստեղ ես, — ասաց Էրժին, և նրա աչքերում ոչ մի մեղադրանք չկար։ Միայն հոգնած, տաք հայացք։
— Ամեն տարի գալիս էի։ Բայց հեռվից։ Հետո տեսա այս թխվածքը… ու ներսումս ինչ-որ բան փոխվեց։
Լռություն տիրեց։ Հետո Էրժին ցույց տվեց երկրորդ ափսեն։
— Արի, Մեթյու։ Այսօր մենք պարզապես իմ որդու հիշատակի առաջ չենք նստում։
Նստարանին երկու մարդ էին նստած։ Կիսեցին կարկանդակը։ Կիսեցին հիշողությունները։ Եվ Էրժին հասկացավ, որ ինչ-որ բան խորա պես փոխվել է։
